أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
82
قانون ( فارسى )
روى هم رفته در هر حالتى اگر بيمار ناتوان است ، بهتر آن است كه غذايش را در چندين دفعه صرف كند ، نه يكباره بخورد . اين را نيز بدان ! كه اگر منظور از تغذيهء بيمار تبدار مراعات و نگهدارى نيروى بدن بيمار نبود ، بايستى بجز غذاى بسيار لطيف چيز ديگرى نخورد . اما ممكن است از اثر خوردن غذاى بسيار لطيف نيروى بيمار كاهش يابد و بدن سست و كممايه شود . كه اگر بدن سست و كممايه شد ، علاج بهره نمىدهد ؛ زيرا علاج اصلى بيمارى - چنان كه مىدانى - همانا نيروى جسمانى بيمار است ، نه طبيب و دارو . كار طبيب خدمتگذارى است . ابزار مبارزه با بيمارى را به دست نيروى بدن بيمار مىسپارد كه كار را انجام دهد . حال اگر خادمى طبيب و مخدومى نيروى بدن را در معالجهء بيمارى در نظر مجسم كردى كار آسانتر مىشود . بيمارى را بپاى ! اگر ديدى كه بيمارى در اوج شدت است - كه اين حالت را در نزديك شدن به مرحلهء سوم يعنى مرحلهء توقف حرارت بيمارى مىيابى - كار و بار نيروى بيمار را سبك كن كه با تمام امكانات به جنگ با مادهء بيمارىزا بپردازد و مگذار كه به امور هضم و صرف غذاى پرمايه و غليظ سرگرم شود و در اين اهمال كردن جنگ را ببازد . غذاى بسيار لطيف بخورد و اگر امكان داشته باشد اصلا غذا نخورد بهتر است . بويژه در روزهاى بحران بيمارى حتى الامكان بايد بيمار از غذا خوردن دور باشد . اگر ديدى كه حالت بيمارى شديد است اما نه زياد ، غذاى لطيف تجويز كن ! اما لازم نيست در منتهى درجهء لطافت باشد . تنها در مرحلهء سوم حالت بيمارى كه تب از افزايش بازايستاده و بويژه در روز بحرانى ، غذاى بسيار لطيف ضرورى است ؛ مگر اينكه سببى بسيار بغرنج رخ دهد و نياز باشد كه در همه مراحل بيمارى غذاى بيمار بسيار بسيار لطيف باشد . اگر ديدى كه بيمارى ، تب دست برندار و پايدار و يا نزديك به اين حالت است ، غذاى لطيف به بيمار مده ! غذا تا اندازهاى غليظ و پرمايه باشد خوب است ؛ زيرا در حالت تب كهنه شده و پاينده اگر غذا فقط لطيف باشد ، نيرو تا وقت جنگ مغلوبه با ماده - كه همان وقت توقف افزايش و قبل از وقت پايين آمدن درجهء تب است - دوام نمىكند و از عهدهء جنگ با مادهء بيمارىزا برنمىآيد . اما بايد در هر حالتى از بيمارى تب ، در غذا دادن به بيمار دستورات زير را مراعات كنى : تا بيمارى و حالت تب در مرحلهء اول است ، غذاى پرمايه به بيمار بده ! كمكم و مرحله به مرحله غذا را لطيفتر و لطيفتر كن كه در مرحلهء سوم حالت تب در منتهاى لطافت باشد . از اين عمل نيروى بدن بيمار را در حال آمادگى براى رويارويى و جنگ با مادهء بيمارىزا به ميدان مرحلهء سوم كه آن را مرحلهء نهايى ناميديم مىرسانى و از آنجا - كه تا آن وقت غذا را بسيار لطيف كردهاى - نيرو را با غذاى پرمايه كه كار زياد مىخواهد روبرو نمىسازى و از جنگ با مادهء دشمن بازنمىدارى . اگر ديدى كه نيروى بيمار بر مرام و بىخلل است ، بد نيست كه براى تغذيهاش تنها گلاب قند و امثال آن را تجويز كنى كه بخورد و حتى اگر براى يك هفته باشد باز مفيد است . بويژه اگر